و قسم ديگر آن كه بورهء سرخ ، سه جزء و نمك طعام و نمك قلى ، هر يك ، يك جزء نرم سائيده با شير گاو ميش بجوشانند تا منعقد گردد و در ظرف زجاج كرده و در آفتاب سرطان تا آخر سرطان بگذارند و بعضى آفتاب را شرط ندانسته‌اند و قسم اوّل از مكتومات و قسم اخير ، مشهور و معمول است . عمل سريشم پنير : كه جواهر الصنايع نامند و از خواص اوست كه هر چيز را به آن وصل نمايند و يا به او بسرشند ، از آب و آتش منفصل نگردد و از اسرار مكتومه است . پنير تازه را ورقِ رقيق كرده و بر روى سنگ سطحى آهك آب نديده بيخته ، فرش نموده و اوراق را پهلوى هم بچسبانند و بر روى اوراق نيز آهك بپاشند به قدرى كه اوراق را بپوشاند و سنگ مسطح ديگر بر روى آن گذاشته و ده روز در آفتاب باشد و بايد سنگ اعلى بسيار ثقيل باشد تا دهنيت آن به حد كمال افشرده شده ، مخلوط به آهك كرده ، پس با آب شسته ، به دستور فرش و لحاف از نمك سائيده كرده ، يك هفته در زير سنگ بگذارند ، پس شسته و سرخى و چربى كه داشته باشد رفع كنند و چون در آفتاب گذارند و چربى از او ظاهر گردد باز آب نمك و آهك بجوشانند و به حدى رسد كه اصلا چربى و حمرتى در آن نماند و كمال او در عدم چربى و سرخى است ، پس مانند سرمه سائيده و در شيشه ضبط كنند و در وقت احتياج قدرى را با آب سفيدهء تخم مرغ كه در شيشه بسيار بر هم زده و كف او را گرفته باشند ، قطرات بر روى سنگ ريخته بسايند تا به حدى كه سنگ بالا با سنگ زيرين بچسبد ، پس قطرات آب آهك صاف نموده به قدر وانشدن او اضافه نمايند و قدر آب آهك به حدى باشد كه چون چيزى را به آن الصاق دهند در اندك زمانى خشك شود . عمل مردارسنگ : سرب را گداخته ، سرنج يا سرب سوخته بخورد آن دهند تا هر دو ممتزج شوند و در ظرفى كرده ، پس در سركه اندازند و آنچه خوب سوخته و ممزوج شده باشد جدا نموده ، با جو در آب بجوشانند به حدى كه جو مهرا گردد و متشقق شود ، پس از جو جدا كرده با هم وزن او نمك بسايند و در آب خيسانيده و هر روز بر هم زنند و هر سه روز تغيير آب دهند تا خوب صاف شود و اجزاء خام در او نماند و بعد از آن شسته استعمال كنند . طريق سفيد كردن مردارسنگ : بايد مردارسنگ مذكور را در پشم سفيدى پيچيده و